Những "con đường xưa Em đi"
Đông Tây 09
Đường Trương Tấn Bửu
ÐƯỜNG TRƯƠNG TẤN BỬU: Cụ Nguyễn Ðình Chiểu giao cho cụ Trương Tấn Bửu nối tiếp sự nghiệp của cụ tại chỗ hai cụ gặp nhau nơi hợp lưu với đại lộ Phan Thanh Giản thành bùng binh trước xã An Hội.
Bàn giao xong cụ Trương lên đường
Đầu tiên là Nhà Dây Thép: Ty Bưu Điện chỉ có cấp Ty chứ không có cấp nhỏ hơn; Vì vậy vị đứng đầu là Trưởng Ty dù đôi khi chỉ có một mình ông, loại cơ quan nhỏ đến không thể nhỏ hơn được nữa. Trong trường hợp như vậy địa phương thường là các Quận xa xôi, phải "chi viện" thêm người không biết có "và của" cho ông không.
Như ở Mỹ hiện nay mỗi ngày phát ra một tỷ thư từ, không hiểu Bưu Ðiện ta có làm xuể không? Và bao giờ thì đạt "chỉ tiêu" đó.
Bưu điện còn phụ trách luôn điện tín, loại thông tin bên nây tạch tạch tè tè bên kia dịch ra chữ rất ư trần tục, không râu hia, mũ mão gì hết, nên nhiều khi đàng nhận được đã nghiên cứu kỹ bản văn, đã có "đáp án" rồi, thu xếp công ăn việc làm chạy riết về nơi xuất phát thì hởi ơi! Trớt quớt trật cách xa " ngàn dậm dưới đáy biển" và với góc độ 180, loại phải tiết kiệm chữ viết: VO DE VE GAP... đáp án: vỡ đê về gấp, phải về riết bằng mọi phương tiện để cứu lụt, tới nơi thì ra vợ đẻ, thôi cũng được!
Bưu điện còn phụ trách dịch vụ điện thoại, vụ nầy làm NhàQuê "quê một cục" số là khi mới tới cái xứ Hoa Kỳ mà cái gì cũng máy móc, đêm đầu tiên lạ nhà, lạ giờ giấc không ngủ được, sáng sớm ra bưu điện xếp hàng, có mấy người đến trước hơn, chắc mấy bà Mỹ nầy cũng ngủ không được đây.
Tới phiên NhàQuê hùng dũng tiến lên không cần chào hỏi, xổ liền: Ai nít tê lê phôn, tránh nói dài dòng dễ bị ngọng.
Sau một hồi oát oát oát cuối cùng con nhỏ cũng hiểu ra, nhờ có bàn tay năm ngón nắm lại như đang nắm vật cứng cỡ hơn tấc, để ngang lỗ tai, con nhỏ chỉ và nói: Ô vờ đe.
Theo hướng bàn tay có năm ngón mà sơn tới mấy màu đó, NhàQuê "phát hiện" được mà về sau nầy biết là điện thoại công cộng.
Lại không được lôi thôi gì, phải bước ra khỏi hàng có cảm giác mình bị bỏ rơi giữa đường rất là kỳ thị, vì con nhỏ đã gọi người kế tiếp: Nét.
Ðứng ngơ ngơ chưa biết phải làm sao, may quá có quới nhơn, đã nói NhàQuê đi về hướng Ðông nên cuộc đời thường gặp quới nhơn mà.
Bà Mỹ già sau khi nhìn NhàQuê với vẻ ái ngại cuối cùng tiến tới hỏi: Ken ai hớp du? .
Nghe tiếng nầy cũng quen quen, vận dụng hết tám thành công lực và huy động hết cơ quan đoàn thể trong bộ nhớ, cuối cùng hai bên cũng hiểu được nhau.
Cám ơn Thượng Ðế, Ngài đã cho con hai bàn tay với mười ngón thiên thần, tội nghiệp bà Mỹ chắc là lần đầu tiên bà nói tiếng nước mình mà phải quơ tay lia chia. Bà kết luận chắc mẻm là: phải có "Cô-an" (coin) mới "đu" được.
Nghe nói tiền NhàQuê nhá cho Bà thấy tờ $US 20 duy nhứt mà thằng bạn gởi cho dằn túi phòng khi hoạn nạn.
Bả nói : Nô quê, so ri (No way, sorry) và bỏ đi hình như với vẻ giận dữ. Coi như tình hình vô phương cứu vãn, hết thuốc chữa.
Thôi thì "nô cô-an" ( No coin) thì đi về coi như thất bại “quàn tàn”, hay ít nhất cũng 1-0 phần thua nghiêng về phía ta. Bàn thua nầy vì NhàQuê những tưởng giống như ở xứ mình Bưu Ðiện lo luôn vụ điện thoại, thôi xóa bài làm lại.
Bưu Ðiện còn có vụ măng đa nữa chứ! Thứ nầy: các bạn có gia đình ở xa, gần cuối tháng nhớ gia đình như lửa đốt, kỳ nầy măng đa về trễ chắc là "Người xa ta tình cũng xa ta, nên đêm đêm..." Phải không các Bạn có người thân đột nhiên thuyên chuyển, chưa thu xếp kịp để đem bạn theo, phải gởi bạn lại Bến Tre học chờ ổn định.
Dù sao hay dù bông hay dù cán ngoéo gì cũng cám ơn ông Bưu điện, ông đã cố gắng hết sức chậm của mình, mong sao những cánh "thư hồng lại bỏ bì xanh" của những người đang yêu hãy đến nơi nó cần đến và nếu ông không kiểm duyệt thì hoan nghinh ông hơn.
Trước đây nhiều bạn thường chiêu mộ người đứng ở Bưu Ðiện thè lưỡi cho người dán tem, nay Job đó còn không cho biết và khi nào thì mở trở lại?
Còn thú sưu tập tem, đôi khi vớ được con tem vô giá, tem thuộc loại hàng độc khi nào không có ai có được con tem như mình, chứ không phải con tem không giống con giáp nào!
Các nhà sưu tập tem thích loại tem có đóng dấu chứng nhận "Ngày phát hành" hoặc "Lần đầu tiên", loại tem nầy không cần phải là tem quá xưa, mới cũng được. Mua tem vào dịp đặc biệt như vậy phải xếp hàng dài mua xong liếm liếm dán vào thư gởi cho chính mình để nhận được dấu ấn đó của bưu điện (post mark).
Bên kia đường là phòng mạch Bác Sĩ Trần Quế Tử, vị Bs nổi tiếng về khoa bệnh phụ nữ và sinh đẻ. Nghe đâu vợ ông mất vì sanh khó cho nên ông quyết chí sang tận Montpelier, France học lấy bằng bác sĩ y khoa tại đại học nầy. Phòng mạch nơi đó về sau phá bỏ, bệnh nhân cần, tìm tới ở phía sau của biệt thự Daniel Trần Quế Tử đã nói sơ trong phần nói về đường Hùng Vương.
Kế phòng mạch Bs Tử là Ty Hiến Binh có ông cò Huề (Ngô Văn Huề) cái ông cò kết đỏ nầy là khắc tinh của các bạn ba gai, cao bồi để tóc dài mặc quần ống túm, cái ông móm móm nầy ưa rạch ống quần và kéo path tóc mai dựng ngược đau nhảy dựng luôn. Dưới trướng có cò Thùy (Phạm Thùy) hát hay, trong một kỳ thi hát cò Thùy đoạt giải nhất, trong lúc anh Ðặng Minh Truyền của lò Trung Học Bến Tre được bồ nhà cổ võ tối đa, Anh hát bài Ông Lái Ðò rất hay mà vẫn lảnh giải nhì. Khu nầy về sau phá bỏ xây lại làm Bộ Chỉ Huy Cảnh Sát chắc có lẽ bây giờ là Sở Công An.
Đi ngang qua khu nầy ít ai dám nhìn vào mà cũng đừng qua lại nhiều lần, đã có rào còn thêm rào kẽm gai móc câu, lại còn đính kèm theo một ông nhát như thỏ đế nai nịch chỉnh tề, bộ mặt lúc nào cũng ra vẻ "hầm hứ" như người trốn quân dịch, thôi đi bên kia đường cho mát.
Ði bên kia đường thì gặp Ty Kiến Thiết kế bên Ty Bưu Ðiện vừa rồi. Cái ông Trưởng Ty chắc là từ Trường Ðại Học Kiến Trúc ra.
NhàQuê không rành chức năng của cơ quan nầy và không biết có bà con họ hàng gì với sở xổ số Kiến Thiết Quốc Gia ở Sài Gòn không? Cái sở mà mỗi tuần một lần có Quái Kiệt Trần Văn Trạch hát: Xổ số quốc gia giúp đồng bào ta mua lấy cửa nhà ...rồi mời thừa phát lại Nguyễn Văn Ðủ lên kiểm soát các lồng cầu trước khi quay rồ rồ ...Kết quả tận cùng bằng số..., sau có lẽ làm ăn khấm khá nên xổ một tuần mấy lần. Huợt thiệt!
Người chơi số thì thua quá cay cú đòi các ... bán vé số dạo phải xổ liền.
Cái gì mà có tính cách “tàn quốc” trong đó, việc bao trùm thiên hạ là luôn lúc nào cũng mạnh chớ chẳng có iêu (ill) hoặc quít (weak). Các Bạn không thấy bao nhiêu đời rồi từ Bush cha đến Clinton đến Bush con khi Union Address đều: Báo cáo cùng toàn thể Quốc Dân là chúng ta cái gì cũng strong,.. Cử Tọa tất cả đứng dậy vỗ tay như bom nguyên tử North Korea nổ. Các ông Bộ Trưởng Quốc Phòng, Ngân khố, Thương Mại phải chống thêm một tay vào ghế mới đứng dậy nổi, cho mạnh thêm.
NhàQuê tắt máy đi ngủ: Tôi đang mơ giấc mộng dài, đừng lay tôi nhé cuộc đời chung quanh! Trong cơn mơ thấy: Trai trẻ quay về an toàn, người người có công ăn việc làm, thất nghiệp đừng gia tăng, Sở Thất Nghiệp đừng có người xếp hàng rồng rắn và tiền gởi dưỡng già vài ngàn đừng mạnh chỉ bằng mấy trăm. God bless everybody! Má sắp nhỏ khều khều: Ðang ngủ mà nói xàm gì đó? Muốn gì cứ nói thẳng đừng giả bộ mo ó ơ ..mớ!... Việt Nam ta không ngoại lệ.
Ty Kiến Thiết nầy làm việc đã lắm à nha! Chỉ chơi với nhà giàu , nhà nghèo cột dừa miễn tiếp, thấy nhà giàu muốn xây nhà, nhờ kiến trúc sư vẽ kiểu rồi mà vẫn bị bác, phải mua thêm bản vẽ "tiền chế" của một quan trình độ lớp đệ tứ ngồi ở phòng ngoài mới được thông cảm. Đến chừng "thi công" thì cũng mấy ông thợ hồ chứ chẳng có con ma nào từng bước kiểm tra chuyện liên quan tới hàng trăm năm hoặc vĩnh viễn nầy.
Chắc là Ông kiến thiết cũng phụ trách xây mấy cái cổng rất văn hóa, mà có lúc chỗ nào cũng xây ồ ạt theo chỉ thị của ông đầu tỉnh, thời đó người ta gọi ông là Ðại Tá cổng, có cổng tiền nó mới vào!
Tới nữa là đồn Quân Cảnh, cái nhà nầy xây không đúng sách vở, nhà gì mà cửa hứng chốc ngay ngã ba, nhìn thẳng ra đường Lê Văn Duyệt hay nói đúng hơn là bị con đường nầy đâm vào nên chi làm ăn không khá toàn chuyện vớ vẩn, ruồi bu ...
Xéo bên kia là Ty Thuế Gián Thu Công Quản, ty thuế nầy luôn luôn bội thu vì NhàQuê thấy ông Trưởng Ty: T. Q. Th. hút thuốc Craven"A" liên tục. Công chức mà hút kiểu đó thì có nước vợ con húp nước mắm, thế mà không húp nước mắm mới là chuyện có thật ở xứ "An Nam Ðô Hộ Phủ" nầy.
Chính NhàQuê năm nào cũng đi thay cho ...đến "Tết" ông một ký tôm khô thượng hạng và cặp rượu Whisky ăn tết (100%) , còn một ty thuế nữa đó: Ty thuế Trực Thâu Trước Bạ , thuế gì mà thuế dữ vậy mấy cha!
Tiếp một đoạn xa hơn đồn Quân Cảnh cách dinh Tỉnh Trưởng một con đường là dinh Quận Châu Thành. NhàQuê lấy làm lạ là NhàQuê mới vừa học địa lý để dự kỳ thi tuyển đây, trong sách nói rằng tỉnh Bến Tre chỉ có bốn quận là Ba Tri, Mỏ Cày, Thạnh Phú, Sóc Sãi mà sao nhảy ra anh Châu Thành nầy, thôi cũng được đông vui mà hao.
Ông Quận Trưởng Lê Công Chất hóa ra là ba thằng Thiên: Lê Thu Thiên, bạn ta, thằng bạn đi chân vòng kiềng, đánh ping pong mỗi lần bị bỏ nhỏ, nó chạy tới để cứu trái banh thua trông thấy đó, làm người coi ai cũng khuyến khích: Bỏ nhỏ nữa! Bỏ nhỏ nữa!
Vì nó "khẩn trương nhanh chóng" nên nó "xử lý" trái banh không chính xác, trái banh vọt khỏi bàn ra ngoài trong gang tấc! (Tường thuật như Huyền Vũ).
Nó dắt NhàQuê tới giới thiệu với má nó, cô Trần Thị Thu, giám thị trong trường, NhàQuê cúi chào ngoan ngoản rất ư là nhà quê mới lên. Dinh nầy sau nhiều thay đổi có lần là thư viện Trương Vĩnh Ký với toàn các bạn học trường Bến Tre làm quản thủ: Trần Quang Mân, Võ Văn Hòa, Nguyễn Hồng Côn, Tô Văn Mạng và Phan Ngọc Hòa . Người bạn có tên sau cùng đã tử nạn tại thư viện nầy.
Hơi đối diện thư viện là Hội Ðồng Tỉnh, cơ chế nầy do bầu cử ứng cử nháy như là quốc hội của cấp Trung Ương:Nghị viên hội đồng tỉnh không được hưởng qui chế bất khả xâm phạm như mấy ông Dân Biểu ở Hạ Nghị Viện hay Nghị Sĩ ở Thượng Nghị Viện.
Mà cần quái gì qui chế ấy: Ông cựu tỉnh, Db. Tr.. Ng.. Cha..mang đủ huy chương kể cả Bảo Quốc Huân Chương vào ở ngay trụ sở HNV là Nhà Hát Tây cũ mà vẫn bị tó như thường, rồi Ns. Nguyễn Văn Chức, Ns. Phạm Nam Sách đương tại nhiệm mà còn chút xíu nữa bị tống ra Côn Ðảo; Thì có hay không có qui chế bất khả xâm phạm có nghĩa lý gì!
Ngày xưa lúc địa vị Nghị viên Hội Ðồng Tỉnh chưa cộm, ở Ba Tri có ông Nguyễn Văn Tý, ông nguyên là lục lộ phụ trách tu sửa một khúc đường, sau ông làm thợ hớt tóc, ông "bị" mọi người may khăn đóng áo dài cho, để tháng tháng đi tỉnh họp ,chứ không ai có thì giờ rảnh đi làm ông Hội Ðồng Tỉnh chẳng ra con giáp nào.
Sau nầy thì khối người tranh và ông bị văng tức thì. Mấy ông tranh đó vì ghế của mấy Ổng bị người có học trường lớp chánh quy chiếm rồi.
Nói bầu cử cho vui vậy chớ diễn kịch lắm: Chuyện 100% thật là NhàQuê đi làm trưởng phòng phiếu kỳ bầu cử nhiều thứ cấp trung ương, lớn lắm nhe! Trưa có người mang cơm nước tới cho xơi. Anh phó phòng có đi "sinh hoạt" trước nói: "NhàQuê này! ông cứ tự nhiên ngồi chơi xơi nước, chiều ký tên vào biên bản rồi về trước cũng được, họ bỏ thăm sao kệ họ, kết quả Em làm rồi".
NhàQuê bèn ngồi gần cửa sổ và sát vách tường che khuất chút, tránh lảnh viên đạn vô tình bắn sẻ.
Mấy ông ưa vỗ ngực xưng đại diện dân; Ðại diện cái con khỉ khô! Thế cũng còn khá!
Làm dân biểu cũng nhiều ông có tên riêng lắm à nha (nickname), từ các sự kiện đặc biệt như: Cậu sáu Long An, cậu sáu Rolex, Dân biểu nín tè, Dân biểu đớp phân ..., Thọ Xương Chicken Soup … Ông nghị tâu tắng...Tóm lại quỳ (oui!).
Dinh Tỉnh Trưởng là tòa nhà có khuôn viên rộng, có cột thu lôi cao vì sợ bị trời đánh.
NhàQuê không được biết nhiều vì chẳng ai "xin mời vào! ". Chỉ có một lần vào được tới sân tennis, vì có một nhân vật gọi là Sir Thompson đến.
Ông Tỉnh Trưởng Phạm Ngọc Thảo cho học sinh dự, để lé mắt, lé kim thôi cho giống, về tài dịch một cách văn hoa và ngoại giao của các bài diễn văn qua lại của ông đó và của chính ông, tức là dịch và phản dịch.
Còn ngoài ra NhàQuê chỉ ở ngoài nhìn vào, thấy con của Tỉnh Trưởng cũng đen thui, có khi còn đen hơn con của dân đen nữa là!
Cái dinh nầy cũng còn nhiều chuyện thuộc loại thâm cung bí sử lắm, nó dùng làm nơi lưu ngụ của gia đình ông Tỉnh Trưởng đã đành, có lúc còn phải tiếp đón Nhà Vua nữa: Số là năm ấy Cụ đi kinh lý thăm dân cho biết sự tình, Cụ đi tàu cặp (cập) cầu nổi làm tạm ở Tiệm Tôm thuộc xã Tân Thủy Ba Tri.
Cụ ghé nhà thờ La Mã ở Sơn Ðốc viếng sự hiển linh Fatima rồi Cụ mới về tỉnh. Ông Tỉnh Trưởng Lê Minh vào thời đó muốn lấy điểm với Cụ, cho chỉnh trang trường Lê Lợi, là ngôi trường quay chính diện ra Bờ Hồ cho có vẻ thơ mộng, trữ tình mà mát mẻ nữa.
Cụ đã không mát mà còn nổi nóng cho rằng Cụ không thể ở một nơi là tàn tích của Thực Dân, làm nhục Cụ. Tới tỉnh thì Cụ phải ở nơi tượng trưng cho uy quyền, dinh Tỉnh Trưởng là giá chót.
Báo hại bà tỉnh và mấy đứa nhỏ không được chuẩn bị trước, phải dọn cấp tốc xuống tầng hầm, thường dùng làm nơi trú ẩn và kho chứa dự trữ, trong gấp rút như vậy nên quên đem vài bộ đồ cho tươm tất để vào "vấn an Cụ".
Kết quả: Những vé có mang số ...bị đổi đi trong vòng 24 giờ không được chậm trễ và tan giấc mộng công hầu.
Ông Lê Như Hùng tự Như Phùng tức tốc được đưa về thay, ông TQLC nầy sau về làm TMT/BBPTT, Ngự Lâm cho Cụ. Ông trung thành, là cột trụ chống đỡ đến phút cuối cùng trong lúc các "tướng sĩ tượng" khác thí chúa xoán ngôi.
Sau 1963 không nghe gì về con đường khanh tướng của ông "Trung Thần Bất Sự Nhị Quân".
Ông Tỉnh Trưởng còn có một công xá khác dành cho ở góc Bờ Hồ, ngôi nhà hình bánh ú, kiểu Tây, vào thời đó ai cũng chuộng nhà kiểu Tây, người ta còn nói vè "Ăn cơm Tàu, ở nhà Tây ...". Ngôi nhà nầy ông Tỉnh Trưởng Phạm Ðăng Tấn là người đầu tiên lưu ngụ.
Ông Tỉnh nầy lúc mới nhậm chức còn cấp bậc Trung Úy chưa điều chỉnh kịp, thăng đến Thiếu Tá thì ông đổi đi, dù sau nầy ông có lúc làm tới TMT/QÐ4 . Thấy có người nói Thiếu Tá Phạm Ðăng Tấn nhận chức Tỉnh Trưởng là không chính xác tìm đọc công báo để thấy sắc lệnh bổ nhiệm thì rõ.
Ông Tỉnh trông đẹp trai, mặt hồng hào như cô gái con nhà đủ ăn, khi đứng ban hiểu thị đám học trò chúng tôi, hai tay ông để phía trước ngay bộ chỉ huy trọng pháo. Khi nói thì hơi ngã về phía trước, rồi về phía sau như để lấy trớn cho có ý trong lúc ứng khẩu.
Duyệt binh ông Tỉnh dùng xe mui trần, mặc đại lễ, đeo kiếm rất uy nghi ai cũng nói vì ông là Thủ Khoa. Không! Thủ Khoa là một ông khác: ông Bùi Dinh/K3VB.
Á Khoa ông Nguyễn Văn Hiếu: Ông là người duy nhất trong khóa có bằng Tú Tài 2, hai ông khác có Tú Tài 1.
Ông Nguyễn Văn Hiếu nầy gan dạ, chống tham nhũng, đánh bất ngờ làm bật gốc Quỹ Tiết Kiệm Quân Đội bị mượn đầu heo nấu cháo. NhàQuê nói bất ngờ vì ông họp báo cho toàn quốc biết trước một ngày, rồi mới trình kết quả điều tra cho Nhà Vua sau: Ðỡ không kịp; Vậy mới gan chứ! Vĩnh biệt Ông! Làm sao Ông sống được! Ô hô vân tán tuyết tan hoa tàn nguyệt khuyết!
Ông Tỉnh Trưởng Tấn mỗi sáng đứng ở hàng hiên ngôi nhà mới tinh “Brand New” vừa nói, bà vợ chỉnh đốn lại trang phục cho ông, tài xế phải đi lòng vòng hay quay mặt đi nơi khác cho được tự nhiên, NhàQuê thì trông rất rõ vì sáng nào cũng đi tập thể dục về ngang.
NhàQuê không gọi vợ các ông Tỉnh là Phu Nhân như nhiều người, vì danh xưng phu nhân chỉ dùng cho các mệnh phụ của các quan Nhất và Nhị phẩm mà thôi, thường là Thừa Tướng, Thượng Thư .., từ Tam phẩm đến Cửu phẩm mỗi phẩm trật có danh xưng riêng gọi bậy người ta ngượng, còn người biết chuyện người ta nói mình nịnh nhất là viết trên giấy trắng mực đen như vầy.
Tương tự ông Phạm Ngọc Thảo lúc nhận chức vụ nầy với cấp Ðại Úy Ðồng Hóa chứ không như trong phim truyện ám chỉ về Ông và phong gắn cấp bậc cao hơn.
Ðối diện dinh Tỉnh Trưởng là tòa Hành Chánh sân rộng quá cỡ thợ mộc dùng để cho học sinh bị bỏ mấy giờ học đến coi mấy Ổng gắn huy chương: Chương Mỹ Bội Tinh cho mấy ông hành chánh, vậy là đụng nóc rồi, đôi khi còn chạy chọt kiếm cái Bảo Quốc Huân Chương. Lèo thiệt!
Nghe nói hồi xưa gọi là tòa Bố, trong đó chắc nhiều bố lắm, ở trong tòa Hành Chánh nầy ông Phó mới là chánh còn ông Chánh chắc lo kiếm tiền bù vào khoản mua cái ghế không bố, lấy vốn lại càng nhanh càng tốt. Ớ Ớ bà con ơi!
Ông Phó là chánh vì Ông có học trường để ra làm quan, chăn dân, an bang tái thế. Còn ông Chánh không bao giờ được học trường đó, chỉ gần tận thế vài ông không có việc gì làm, "Nhà Vua" bèn cho đi học Cao Ðẳng Quốc Phòng, mỗi khóa ra trường phải đệ trình Nhà Vua một tập Quốc Sách rồi chẳng ai xem, phí thiệt!
Nhưng được đi học như vậy trong cái rủi có cái may, có thể một ngày đẹp trời nào đó trong cơn mơ ông ngoạm được một vì sao lạc! Chúc mừng!
Vì không đồng môn nên ông Chánh và ông Phó ít khi hợp “Gu” nhau, ông nào cũng có võ vừa bọc vừa thủ.
Dân nói: Thôi! kệ mấy Ổng; Thiệt mấy Ổng lo cho dân thì ít mà dân lo cho mấy Ổng đấu đá nhau bị văng miểng thì nhiều.
Cái tòa Hành Chánh nầy bự hơn ghe chài mấy lần vậy mà chở giấy tờ nặng quá xá đỗi, phải đi từng bước thật chậm như rùa, chính mấy ông có ghế trong đó cũng cảm thấy như vậy, nên bèn làm cuộc cải tổ:
Lần thứ nhất xây cái mặt dựng để ai nhìn vào cũng thấy có cái gì khang khác, để cho rầm rộ hơn, phố xá dọc theo các con đường chánh, chủ nhà cũng phải xây mặt dựng rất là đồng phục. Sở ban cho tập trung vô Trung Tâm Hành Chánh, nguyên là Khám Lá cũ đã dời đi nơi khác, Khám Lá phải được dời đi vì để đó nhột thấy mẹ!
Nhiều chuyện nhột quá mà!
Khám Lá có "bút hiệu" là Trung Tâm Cải Huấn. Khi đặt viên đá đầu tiên để xây Trung Tâm Hành Chánh có Nhà Vua đang trị vì đến làm công việc danh dự đó.
Sau khi đặt viên đá xong, chắc không có trong chương trình: Nhà Vua đến gần đám học sinh cá kèo chúng tôi, nói vài điều chung qui khuyên: "học sinh hãy lo học tập, công việc khác có người lớn lo cho".
Vì ngoài chương trình nên trong lúc Nhà Vua nói chuyện thì các quan đều "bị động" chạy lăng xăng, vì sợ dân Bến Tre ưa: ... có thẻ căn cước có dấu chuồn ba cánh ở góc trên bên mặt, qua trạm Phú Lâm được chiếu cố từ đầu tới chân.
Nhờ vậy lần đầu tiên NhàQuê thấy cận được Long Nhan. Nhà Vua có nước da hồng hào, gậy đẹp và nón nỉ có Tùy Viên mặc đại lễ cầm thay lúc chưa dùng đến và Tùy Viên cũng xách một chiếc cặp da cho, không biết cái gì trong đó, mà khi Nhà Vua đã thất thế ai cũng muốn bợ chiếc cặp ấy; Tóm lại Nhà Vua vui vẻ chứ không đằng đằng thịnh nộ như lúc được "bố trí" ngự ở Bờ Hồ. Nghe nói trong vụ nầy ông Tỉnh Trưởng bị Nhà Vua nện cho một cù hèo, tin nầy không kiểm chứng được nên NhàQuê xếp vào loại thâm cung bí sử.
Khu nầy càng ngày càng phình ra "chiếu nhu cầu công vụ" nay chuẩn bị cải tổ lần thứ hai cũng là lần cuối cùng cho ráp nhà tiền chế để có chỗ ai muốn ngồi chơi xơi nước hay chuẩn bị ngồi chơi xơi nước thì ra ngoài hóng gió, hưởng khí trời, để trong nầy người ta kiếm chút cháo giải lao.
Nhiều Ty mới như Ty Công Vụ chẳng hạn, chuẩn bị hay đã bắt đầu nắm "ní nịch" từng em một, vở tuồng chưa xong thì các người thủ diễn đồng loạt nhỏ lệ bước xuống một cách...
Môt tòa nhà kiên cố sau lưng tòa Hành Chánh là kho bạc. Ty Ngân Khố là nguồn xăng dầu cho cỗ xe, không có nó mọi hoạt động tê liệt tức thì.
Đồng tiền tiến hóa qua nhiều giai đoạn đến thời điểm đó kho bạc chứa tiền giấy, loại tín chỉ nầy được mướn in ở mú tí tè đâu xa lắm, sợ người ta cọp dê, chứ như xa xưa tiền là miểng ngao, miểng xò nhiều như ở Ba Tri thì cái Ty Ngân Khố làm sao mà chứa đây cà? chắc phải xung công thêm các lò vôi.
Kho Bạc có mấy lớp khóa, khi mở phải có đủ những người thẩm quyền mới hợp lẽ phải, vậy mà thỉnh thoảng cũng có vài vụ thụt kết, chắc người ta tròng tréo sao đó. Chỉ cho chút "chiêu" chơi chứ!
Vài năm trước tận thế, Ty Ngân Khố còn thêm việc phát tiền cho Thương Phế Binh, Cô Nhi Quả Phụ nữa chớ! Ba tháng một lần người thụ hưởng xếp hàng ngồi đợi cả ngày để được kêu tên lên lảnh số tiền còm cõi về nuôi con. Khi tiếp cận được người đếm tiền rồi, bị ra lịnh giở nón lá cho người ta xem bụng, coi có bầu hay chưa! Dỡ ẹt nhìn gân cổ biết liền cần gì coi bên dưới! Chức năng ngân khố vậy sao? Mật Thám Sinh Lý! Phát sanh nhiều tệ nạn để có cái ...mà ăn.
Cũng trong khuôn viên Tòa Hành Chánh nằm về tay phải từ trong nhìn ra là Ty Thông Tin. Mõ nhà ta có rất lâu đời từ Trần Chánh Thành..Tôn Thất Thiện..Phạm Thái ...tới cậu ấm Hoàng Ðức Nhã. Mõ nhờ sáng dạ nên lập lại không bao giờ sai sót cho đến dấu chấm, dấu phẩy những bản tin từ trên đưa xuống nào: Thiệt hại không đáng kể, ..được đồng bọn mang đi .., tức phải hiểu rằng đếm thấy rất nhiều,...chẳng có gì để đếm.
Sau có thêm đài phát thanh và anh Tài, anh của họa sĩ Nguyễn Hê, giọng đọc được ưa chuộng tiếp tục thống lĩnh địa hạt "xin vặn nhỏ vừa đủ nghe để khỏi làm phiền hàng xóm đang cần sự yên tĩnh nghỉ ngơi:.
Cũng đối diện Tòa hành Chánh và cách dinh Tỉnh Trưởng một con đường, NhàQuê sẽ trở lại Ðại Lộ Ðinh Tiên Hoàng nầy lần nữa trong phần nói về nhóm đường theo hướng Bắc Nam. Cái mà NhàQuê gọi là đối diên đó là: Sở Cứu Hỏa. Thường thấy đó là chỗ rửa xe cho các ông lớn, tại vì dân chúng ưa tự chữa lửa bằng đá lạnh cả ly cối mới đã, nên ông chữa lửa không còn việc để làm. hông biết chữa lửa ta có phụ trách việc vớt người chết đuối và cứu người kẹt trong thang máy... không cà.
Thôi thang máy mở được rồi thì mình đi cho thiệt lẹ, nãy giờ NhàQuê cố gắng đi không có tiếng động qua khu vực mà chỗ nào cũng treo bảng "Vô Phận Sự Cấm Vào" nửa nho nửa nôm, có nơi viết "không phận sự cấm vào" còn nghe được chút nhưng cũng còn vi phạm Nhân Quyền, không có việc cần, tới lui chỗ đó làm đếch gì cho bị hỏi giấy cạt xanh cạt đỏ, câu văn nghe thiệt là lấp ngõ rào đường, sao không thấy ai đề nghị "sữa ông Thọ" lại là "Có việc cần, xin mời vào" thể hiện được tính "Công Bộc của Dân" nghe mát bụng hết sức.
Khu gì đi qua vừa teo vừa xón, rét quá! Tự hậu NhàQuê không dám giỡn mặt nữa: Giỡn Mặt Khó Làm ..Ruộng!
Phg ơi! xin đừng đóng cửa và cũng đừng cắt đứt dây chuông điện, dù Phg không có mở cổng cho NhàQuê vào chúc tết và "hỏi thăm sức khoẻ" thì NhàQuê cũng đứng đây gọi cell phone, nếu phone reo thấy ID mà không chịu bắt thì NhàQuê la làng cho mà coi!
Nhỏ Phg bây giờ tới phiên Nhà Ngươi lên tiếng con gà mái gáy đi! Cho trên trang BenTreHome được Âm Dương điều hòa, cho thuận lẽ Trời và hợp lòng mấy người Bạn học cũ, Nhà Ngươi ở CaLi chớ đâu xa, NhàQuê có đủ info kể cả email, trốn làm sao cho thoát, NhàQuê sẽ ở lì trên con đường Trương Tấn Bửu gần ngã ba vô trường Bác Ái nầy, cho đến khi nào Nhà Ngươi nạp cống mới thôi! .....
Nhà Ngươi im lặng đóng cửa NhàQuê nằm, ngồi, đứng nhất định chờ cho đến khi nào Nhà Ngươi ra mới thôi, khi ra nhớ bảo đức phu quân ra cùng cho mọi người biết quả thật đúng là Kớm. NhàQuê chờ đến thắng lợi hoàn toàn mới chùi bỏ đoạn nầy. Time out! ...................
Rõ ràng là làm bộ im lìm chớ ta nghe có tiếng rục rịch ở trỏng như là đang soạn giấy tờ, thôi ta đi tiếp để lại máy ghi có censor cực nhạy biết đâu sẽ chớp được danh sách những tên nào đã từng chận đường đưa thỉnh nguyện thư hay tối hậu thư.
Ðó! Ta nhắc lớp rồi đó, nạp danh sách loại tối mặt cũng được! Chắc sẽ có khối đứa tối tăm mày mặt.Máy tự đông bắt đầu chạy .....
Ít bước là tới ngã tư Trương Tấn Bữu- Ngô Quyền, nếu nhìn ra hướng trường Tân Dân hay hướng bờ sông các Bạn sẽ nhìn thấy bạn Võ Thị Nga và Tám Xù Thinh) từ lâu sát cánh với vị anh hùng Ngô Quyền đang đánh đuổi quân Nam Hán.
Qua khỏi ngã tư một đoạn ngắn bên tay mặt có cái nhà lầu technic-color cho Mỹ mướn nên tua tủa gươm đao, thuở mới cất có con nhỏ con chủ nhà: Nhg, làm điêu đứng Nguyễn Duy Liêm, Gã cứ lạn Goebel qua lại ngày mấy lần cố nhìn cho được hình bóng đen cùng màu với Gã. Ngôi nhà nầy cất ăn gian ra mé rạch cầu Nhà Thương thái quá, mấy lần NhàQuê bơi "du thuyền" ngang qua, phải dùng hết sức bình sanh mong nhanh chóng qua khỏi vùng nước đạp mạnh, do khúc sông cong quẹo làm tăng thêm, sợ ngôi nhà nghiêng đổ bất thình lình.
Hơi xéo bên kia đường là khu nhà thầy Thuần, khu quí tộc: Nào các tên đương thời lừng lẫy như Bs Nguyễn Văn Thơ, Ts xã hội học nghị sĩ Phan Thị Nguyệt Minh, bà Nguyễn Văn Là,...
Trong lớp NhàQuê ngồi cạnh Nguyễn Văn Cao em Bs Nguyễn Văn Thơ, nó lí lắc trên NhàQuê mấy bực, nó nói tiếng Tây nhanh hơn tiếng Việt, thầy nói tiếng Phú Lang Sa nó "tiếp thu" được còn NhàQuê thì không. Ít lâu sau nó đi du học bên Tây, biệt vô âm tín từ đó.
Nó chưa bao giờ rủ NhàQuê về nhà chơi, chắc nó ngại NhàQuê bị lạc vào một thế giới khác tội nghiệp.
Chuyện có thật 100% là vào thời vua trước, bà Nghị Sĩ lúc đó ra tranh cử Dân Biểu, thời ấy không có Thượng Nghị Viện, bà tranh cử với một ông tên là Nguyễn Hạnh Uyên Minh, hai người đều tên Minh một nam một nữ.
Ông Thông Tin điều khiển buổi ra mắt và tranh luận, láu táu thế nào mà khi giới thiệu bà thì ông Thông Tin lại nói : Kính mời bà Nguyễn Hạnh Uyên Minh ra phát biểu, bà không ra, nhất định không ra, còn bọn NhàQuê hự, hự mấy lần để báo cho ổng biết " sự cố" mà ổng tỉnh bơ. Cuối cùng thấy bà không chịu bước ra và giật mình nhớ lại ông bèn xin lỗi; Chút xíu nữa bị cú trán.
Ðường Trương Tấn Bữu đến cầu Nhà Thương thì hết; Nhưng con đường nầy còn tiếp tục đi theo hướng của nó để đến nơi mà chiếc cầu đúc nầy mang tên, đó là bịnh viện là nhà thương.
Qua khỏi cầu là khu ăn học, nhà nào cũng có người sáng chiều cắp sách đến trường Trung Học và thay phiên nhau phụ giúp trông coi cửa hàng của gia đình buôn bán trong hai nhà lồng chợ, cho người kia tới giờ vô trường, xóm đông vui thiệt.
Chợ Ngã Năm là nơi gặp nhau của con đường Trương Tấn Bữu nối dài với:
- Con lộ đá đỏ nối nơi nầy tới đường Hùng Vương nối dài tức tới bờ sông, chạy qua khu nghĩa địa mà nay thấy toàn nhà cất theo lối cư xá và ngang qua chùa Viên Giác, cạnh đường có cây da già lắm muốn rũ!
- Con lộ nhỏ đi Bình Phú, quê Nguyễn Hồng Côn, Nguyễn Thị Hậu.
Nếu khi nào các Bạn có ai gặp người Bình Phú nhớ hỏi dùm NhàQuê về "Trâu Bình Phú" là sao để tiện sẽ nói thêm, con lộ nhỏ đó gặp lại đường mé sông kéo dài tại ngã ba Rùa.
Con lộ nhỏ nầy ngày nay đã nới rộng ra làm con đường đi ra phà Hàm Luông (trong hệ thống liên tỉnh lộ 6) thay thế cho đại lộ Hùng Vương nối dài quảng từ cầu Kiến Vàng qua cầu Dầu, qua biệt thự Daniel Trần Quế Tử, vì quảng đó sát bờ song đại lộ bị sạt lở rất nặng, có nơi “con đường xưa em đi” biến mất hẳn, Cầu Dầu giờ chỉ là một cây dừa bắc ngang con rạch!
- Con lộ đất dẫn vào Thánh Thất Cao Ðài, con lộ nầy cuối cùng gặp lại đường Trương Tấn Bửu nối dài hay Lộ Đá Đỏ ở đình Bình Nguyên. Trong khu vực Thánh Thất cũng không biết bao nhiêu là bạn từ xa đến: Hồ Nguyệt Tâm, Hồ Hảo Hiệp, Hồ Ðắc Tấn, Huỳnh Minh Hải, Dương Văn Tươi ... một vùng thanh tịnh. Nhà thầy Hỷ không xa nơi ngã rẽ vào là bao.
Lần đầu tiên đến Bến Tre, NhàQuê đã đi trên con đường lộ đất nầy, NhàQuê theo Ba đi hành hương về Tòa Thánh Cao Ðài Bến Tre. Hệ phái tách ra sau lần giáng cơ bút cuối cùng của Ngọc Hoàng Thượng Ðế mà hệ phái Bến Tre tuân thủ lời dạy của Ðấng Chí Tôn. Hội Thánh dưới quyền ủng hộ Ðức Giáo Tông Nguyễn Ngọc Tương không phải là chi nhánh của Cao Ðài Tây Ninh như nhiều người cho là.
Ðại Ðạo Tam Kỳ Phổ Ðộ hoằng khai khắp miền Nam, ra tận các tỉnh miền Trung xa xôi.
- Đường Trương Tấn Bửu nối dài hay Lộ Đá Đỏ: Khỏi chợ Ngã Năm đôi chút bên trái là bệnh viện tỉnh, bệnh viện công còn gọi là nhà thương thí, tuy nhiên cũng có một số phòng phải trả tiền, dĩ nhiên phục vụ chu đáo hơn.
Bệnh nhân được các Soeur chăm lo vụ ẩm thực dù đạm bạc nhưng có còn hơn không! Các Soeur còn một đám con mồ côi phải nuôi bên dãy đối diện nhà thương.
Có lúc bệnh viện mở rộng làm bệnh viện Dân Quân Y phối hợp, nhiều khu trại được xây thêm nên khu nhà xác bấy giờ lại nằm ở giữa, chứ không phải “sau nhà thương là nhà xác” trong câu đố gài bẫy: “Sau nhà thương là nhà gì?”. Trả lời sau nhà Thương là nhà Chu. Trả lời cách nào cũng bị trật.
Nhiều bạn là Bác Sĩ, Nha Sĩ, Dược Sĩ, Cán Sự, Chuyên Viên..sau khi thành tài về đây phục vụ tỉnh nhà! Hoan hô quý bạn một phát! Trong nhà thương có nhà sanh, mấy trẻ em chào đời ở đây trông sáng láng hơn dưới quê bội phần.
Khỏi bệnh viện bắt đầu là lộ đá đỏ, từ đoạn nầy NhàQuê tạm gọi là Lộ Đá Đỏ cho tiện, gập ghềnh, mấp mô không kém gì đường về các quận.
Các bạn sẽ thấy lại khám lá, ra đây rồi khám đường xây trông kiên cố hơn, nhưng nói chung nhìn vào là thấy tè. Thôi ráng giữ đúng luật lệ giao thông: Ði tay mặt mới khỏi lo ... Nghe nói khoảng nầy có tu viện Bạch Vân, không biết có phải vậy không, vì NhàQuê ít dịp trở lại đây và cũng nghe nói bạn Nhan Khương, con cụ Hiệu Trưởng đầu tiên Nguyễn Văn Trinh, bạn có tục danh là Kiệm, xuất gia tu tịnh trong khu vực nầy và đã có những sinh hoạt từ thiện, xã hội tích cực. NhàQuê cảm phục người bạn trước đây chẳng bao giờ làm mích lòng ai!
Xa hơn gặp lại lộ đất từ thánh thất Cao Ðài nhập vào chỗ đình Bình Nguyên, vừa qua khỏi đình chút xíu có một cống khá lớn; Ðó là một bộ phận của con rạch cầu Nhà Thương sau khi bị chia năm xẻ bảy, nhánh nầy đến đây chui qua cống rồi, ca bài Sơn Ðông Hướng Mã thẳng lên cánh đồng khu vực xã Sơn Ðông nơi có sân bay, hợp cùng vài con rạch khác tạo phù sa và nước ngọt cho vùng trù phú đó.
Lộ đá đỏ từ đây đổ đi có trồng me cách khoảng đều nhau cả hai bên đường, có lần NhàQuê cùng bạn đồng hành đã đếm trên đường có bao nhiêu cây me như Trần Văn Trạch ngồi xe lửa đếm trụ dây thép: 1, 2, 3, cây, 4, me, 5, nầy, 6, ngọt, 7, nhớ ,8, nha, 9, mậy! ….
Không xa đình Bình Nguyên bao nhiêu sẽ đến gặp liên tỉnh lộ 6 từ Mỹ Tho qua hay từ Ngã Ba Tháp lên cũng vậy; Nơi đó gọi là ngã tư Phú Khuơng.
Trong khu vực ngã tư Phú Khương nầy có bến xe đò đi các quận, đi Sài Gòn, trước khi xây được bến xe nầy các xe đò phải dùng các con đường quanh ngã tư Phú Khương làm bến.
Riêng bến xe đi Ba Tri đã lắm truân chuyên, NhàQuê được biết những nơi sau đây đã từng dung làm bến xe đò đi Ba Tri: Bùng binh An Hội, khu gần Nhà Ðèn, đường Trương Vĩnh Ký, bên kia đầu cầu Cá Lóc, khu ngã Ba Tháp, ngã Tư Phú Khương.
Tiếp tục con đường đá đỏ đến tay bắt mặt mừng với đường Nguyễn Huệ nối dài tại ngã tư Tú Ðiền: Cái thị trấn giữa đường ( Midway city) nầy lèo tèo vài cái nhà mà cũng có chợ, có bán nước đá bào, đá chanh, nước mía ép...Đi bộ từ Hữu Ðịnh ra ghé làm bậy một ly cho cứng cựa, rồi đi tiếp vô chợ ăn bánh mì xíu mại thịt...
Ði tiếp khoảng còn lại, để quên mồ hôi đang đổ ướt áo và đường vẫn còn xa, bạn đồng hành ra câu đố; Ðố rằng: Làm sao nhìn một cây biết cây đực hay cây cái. Mời các Bạn trả lời, sẽ giải đáp sau...
Vậy là chúng ta đang cùng đi trên miền quê thật sự, không có chút gì thành thị, bên trái là ruộng bên phải vườn xen kẽ vài khu hoa màu: dưa leo, dưa gang, đậu bún, khổ qua...tất cả xanh mơn mởn, một số đang độ hoa vàng, cạnh bên sắp thu hoạch.
Món khổ qua dồn nhân thịt có chút vị đắng, vậy mà ai nhắc tới là thèm. Lá khổ qua nấu canh tép cũng hấp dẫn không kém: Mọi viêc xong xuôi thả lá vào là nhắc xuống ăn ngay… vừa lua, vừa thở ra khói! Chứ nấu ninh thì chẳng khác nào thuốc Bắc.
Có vài con lộ nhỏ, nhiều khi là bờ vườn nối vô con đường đất đỏ nầy hoặc đầu kia nối vô với tỉnh lộ 26 đi Giồng Trôm Ba Tri. Những con lộ nhỏ mang vẻ thơ mộng của miền quê êm ả, thanh bình.
NhàQuê đã đi qua con lộ đến An Hòa gần nơi có đường xuống bến đò Rạch Vông: Ðứng trên cầu cây tì vào tay vịn nhìn dòng nước rạch cầu Gò Ðàng uốn khúc chảy qua.
NhàQuê cũng đã đi trên bờ lộ nhỏ dẫn từ con đường đất đỏ đến gần hãng nước mắm trên bờ sông, khi gặp lại tỉnh lộ 26, bên trái có ngôi nhà gạch bỏ hoang vu, um tùm những tranh. Bên phải là khu vườn dừa tơ mà có lần người ta dùng làm nơi cắm trại cho Thanh Niên Cộng Hòa: Thủ lãnh Ngô Ðình Nhu đến huấn thị đi trên DS-20 chạy bụi mịt trời, đám vệ sĩ vũ trang đời mới tới tận răng, con lộ nầy cũng thơ mộng không kém ai!. Thôi gọi chúng là "con đường tình sử nằm đây" cho nó có vẻ nhạc thời trang vào lúc đó!
Rồi cũng phải tới nơi, đường đất đỏ nhập vào tỉnh lộ 26 gần Chợ Giữa Phú Hưng (Xã Phú Hưng có đình Phú Tự, trước sân đình có cây mai sống thọ hơn triều Nguyễn). Qua khu trồng hoa Lài thơm phức dù được bón phân có mùi hết sức trái ngược.
Hoa lài được dùng trong thuật uớp trà thơm, hoa lài ngoài hương thơm còn có màu trắng thật đặc biệt. Có câu ví: "Tiếc thay cây quế giữa rừng, để cho thằng Mán thằng Mường nó leo" để ám chỉ một sự kiện lịch sử. Miền đồng bằng chất phát hơn, ít văn chương hơn khi ám chỉ tình duyên không cân xứng, cô gái thanh khiết mượt mà so với chàng trai ô dề, cục mịch hay dùng người tài không đúng chỗ bằng câu ví dân gian: "Hoa lài cặm bãi cứt trâu".
Các bạn ở Phú Hưng Chợ Giữa đi học bằng xe đạp và về nhà, có khi rủ bạn về hạ cờ tây nữa cà; Phải không Dương Thành Năm: Năm Nheo?
Con đường đất đỏ giống như đường vòng đai trong các đô thị mới tiên tiến, từ đường vòng đai có đường rẻ quạt đi vào trung tâm thành phố, không biết phóng đường nầy người ta có tiên liệu giao thông mắc cửi như ngày nay không hè!
NhàQuê 2005
